Cód Iompair & Polasaí Frithbhulaíochta

Réamhrá:
Le aidhmeanna an Oideachais a bhaint amach tá sé riachtanach go mbeadh ord agus eagar agus struchtúir sa scoil.
Tá Cód Iompair ann le go mbeadh timpeallacht shona, shábháilte ann don ghasúr.
Tá sé fíor-thábhachtach go mbeadh comhoibriú, comhthuiscint, agus caidreamh maith ann idir phobal iomlán na scoile. Sé sin: Gasúir, Múinteoirí, Tuismitheoirí/Caomhnóirí agus an Bord Bainistíochta.
Sé croílár an Chóid Iompair ná meas agus ómós. Is iomaí bealach ina léirítear meas agus ómós ach siad an deá-iompar, deá-bhéasa agus na suáilcí Críostúla is bunchloch leis an gCód Iompair.
Tugtar an t-ómós céanna do ‘chuile reiligiún agus creideamh eile.Is polasaí dearfach é an Cód Iompair. Moltar deá-iompar agus cuirtear in aghaidh droch-iompair. Tá an bhéim ar aitheantas/luach saothair a thabhairt don deá-iompar.  Nuair is gá, cuirtear i bhfeidhm smacht-bhannaí le ord agus eagar a choinneáil. Go hiondúil is leor rabhadh.  Nuair a chuirtear i bhfeidhm smacht-bhannaí, sé an mí-iompar (agus ní hé an gasúr) nach nglactar leis.  Cuirfear san áireamh éagsúlacht agus féiniúlacht na ngasúir. Sé sin: Cúlra, timpeallacht, pearsanacht , cumas etc.  Tá rialacha na scoile simplí, soiléir agus cothram. Déanfar ‘chuile iarracht a bheith seasamhach, réasúnta agus cothram i gcónaí.  Ba cheart do thuismitheoirí/chaomhnóirí freagracht a ghlacadh as iompar a gcuid gasúir. Tá an scoil ag braith ar chúnamh, ar dheá-thoil agus ar thacaíocht na dtuismitheoirí/gcaomhnóirí.

Tá an Cód Iompair ann leis na rudaí seo a leanas a chur chun cinn:
(a) Meas ar dhaoine eile agus ar mhaoin dhaoine eile.  (b) Nósanna maithe éisteachta, foghlama agus oibre.  (c) F
éin-mheas, féin-mhuinín agus féin-smacht.  (d) Timpeallacht dhearfach fhoghlama  (e)  Tuiscint ar cheart agus mhícheart  (f) Atmasféar cairdiúil  (g) Neamhspleáchas (h) Comhoibriú (i) Cneastacht  (j) Dílseacht

Rialacha na scoile

An Ghaeilge
Sí an Ghaeilge teanga na scoile agus ba cheart dom í a labhairt i dtimpeallacht na scoile agus ag imeachtaí iar-scoile a bhaineanns leis an scoil.

Iarrtar ar thuismitheoirí/chaomhnóirí an méid Gaeilge atá acu a labhairt i dtimpeallacht na scoile agus ag imeachtaí iar-scoile a bhaineanns leis an scoil.
Moltar go láidir do thuismitheoirí/chaomhnóirí Gaeilge a labhairt lena gclann sa mbaile. Ní bhíonn aon deacracht ag gasúir óga an dara teanga a shealbhú. Tá sé chomh réidh céanna acu dhá theanga a bheith acu. Ba mhór an feall an deis seo a cheilt orthu.

  • Meas agus Cuirtéis
    Ba cheart dom a bheith múinte. cheart dom a bheith lách agus cineálta.
  • Ba cheart dom an fhírinne a inseacht.cheart dom meas a thaispeáint ar ghasúir eile, ar thuismitheoirí/chaomhnóirí, ar mhúinteoirí, ar fhoireann cúnta na scoile agus ar chuairteoirí chun na scoile.
  • Ba cheart go mbeadh meas agam ar an scoil, ar mhaoin na scoile agus ar thimpeallacht na scoile.
  • Níor cheart dom maoin nach liom a thógáil gan cead, a mhilleadh, scríobh air ná a chur i bhfolach.
  • Ba cheart dom meas a thaispeáint ar an scoil agus a bheith mórálach as an éide scoile a chaitheamh.
  • Ba cheart dom siúl i gcónaí taobh stigh den scoil.
  • Níor cheart dom brúscar a chaitheamh.íor cheart dom a bheith ag eascainí na ag úsáid droch-chaint.
  • Ba cheart dom glacadh le údarás chuile mhúinteoir rialacha na scoile a chur i bhfeidhm.
  • Níor cheart dom freagairt ar ais go teann, mí-mhúinte.
  • I rith imeachtaí iar-scoile ba cheart dom glacadh le údarás mhúinteoirí/thuismitheoirí/chaomhnóirí.

    Iompar sa Rang
  • Tá ceart ag ‘chuile ghasúr a bheith ag foghlaim.
  • Níor cheart dom cur isteach ar an obair ranga.
  • Ba cheart dom a bheith in am ar scoil – ag 9:20r.n. ar a dheireanaí.
  • Ba cheart dom obair go dian, dícheallach agus éisteacht go cúramach.
  • Ba cheart dom comhoibriú le rialacha agus treoracha an ranga.
  • Ba cheart dom an obair a dhéanamh go hiomlán agus i gceart (obair scríofa nó obair atá le foghlaim).
  • Ba cheart dom aire mhaith a thabhairt do mo mhála scoile, mo chuid cóipleabhra, leabhra &rl.
  • Ba cheart dom an obair bhaile, na leabhra agus na cóipleabhra cearta &rl. a bheith ar scoil agam.
  • Is féidir liom leabhra nó cóipleabhra nach dteastaíonn don obair bhaile a fhágáil go néata ar an mbord sa rang ach amháin i rith laethanta saoire.
  • Ba cheart dom an seomra ranga a choinneáil néata.
  • Níor cheart dom a bheith istigh sa rang le linn am sosa gan mhaoirseacht.

Iompar i gclós agus i dtimpeallacht na scoile.
Tá sé de cheart ag ‘chuile ghasúr a bheith ag spraoi gan bhagairt. Níor cheart dom cur isteach ar ghasúir eile sa gclós ar aon bhealach.cheart do na gasúir is sine faire amach do na gasúir is óige.
Ní cheadaítear cluichí garbha.cheart ‘chuile chluiche a imirt go macánta, cóir agus i gcothram na Féinne i gcónaí.íor cheart dom a bheith ag ritheach fiáin ná ag béiceach.íor cheart dom a bheith ag strapadóireacht.íor cheart dom a bheith ag caitheamh cloch etc.íor cheart dom dul isteach sa scoil gan cead múinteora.íl aon chead agam clós na scoile a fhágáil.cheart dom múinteoir an chlóis a chur ar an eolas faoi aon eachtra.a bhuaileann an clog ba cheart dom a ghabháil go líne an ranga gan mhoill.cheart dom siúl go ciúin, deá-mhúinte gan brú sa líne ranga.

Sláinte & Sábháilteacht
Ba cheart dom lón folláin a bheith agam.íor cheart dom criospaí ná guma ceangailte a thabhairt ar scoil.íor cheart dom cur isteach ar fhearas scoile ar aon bhealach, go háithrid fearas slándála.cheart dom aon damáiste, dochar, scriosadh nó briseadh a chur in iúl láithreach don phríomhoide nó don mhúinteoir ranga.

Ba cheart aire ar leith a thabhairt do ghruaig na ngasúir agus a bheith san airdeall do mhíola gruaige.
Má thagann aon ghasúr i dteangabháil le galar tógálach ba cheart é sin a inseacht don scoil láithreach.
Mura bhfuil tuismitheoir/caomhnóir sa mbaile i rith an lae ba cheart socrú éigin a bheith ann le duine éigin eile sa gcás go gcaithfí gasúr a chur abhaile gan coinne mar gheall ar thinneas nó timpiste.
Ba cheart eolas den chineál seo, uimhreacha teileafóin &rl. a chur ar fáil d’oifig na scoile.
Ba cheart an scoil a choinneáil ar an eolas freisin má bhíonn aon athrú seoladh nó uimhir theileafóin i gceist.

Rialacha Ginearálta:
Níor cheart dom an scoil a fhágáil ag aon am gan cead.
Níl aon chead agam a ghabháil chuig an siopa i rith am scoile nó tar éis dhom a theacht chun na scoile ar maidin nó sul má bhailítear mé ón scoil tráthnóna.
Gasúir a théanns abhaile ar an mbus scoile déanfaidh siad líne ag an ngeata ag a 3:00i.n. é an geata os comhair na scoile amháin atá ceadaithe do ghasúir.íl aon chead agam a ghabháil amach an geata go mbeidh an bus parcáilte agus doras an bhus oscailte.íor cheart dom a bheith sa scoil nó i dtimpeallacht na scoile gan mhaoirseacht tar éis am scoile.íor cheart dom buidéil ghloine, tippex ná fón póca a thabhairt ar scoil.

Ba cheart Naíonáin a thabhairt abhaile ag a 2:00i.n.
Ba cheart gasúir eile a bhailiú ag a 3:00i.n.
Níor cheart go mbeidís sa scoil nó i dtimpeallacht na scoile gan mhaoirseacht ina dhiaidh sin.
Ní ghlacann an scoil freagracht as gasúir tar éis am scoile.
Má tá ar ghasúr an scoil a fhágáil go luath ar aon chúis ba cheart do na tuismitheoirí/caomhnóirí an scoil a chur ar an eolas roimh ré.
Moltar go láidir gan dul ar laethanta saoire i rith na scoil-bhliana.

Nótaí:
(Beifear ag súil le nóta scríofa roimh ré ó thuismitheoirí/chaomhnóirí sna cásanna seo a leanas:)

Má bhíonn ar ghasúr a ghabháil abhaile ag am lóin.á bhíonn ar ghasúr a ghabháil abhaile go luath.á bhíonn gasúr ag gabháil ar laethanta saoire.á bhíonn ar ghasúr fanacht istigh ag am sosa. Caithfear an chúis a inseacht agus cén t-achar a leanfas an fhadhb.féidir le gasúr páirt a ghlacadh i rang corpoideachais nó in aon rang eile. Caithfear an chúis a inseacht agus cén t-achar a leanfas an fhadhb.

(Beifear ag súil le nóta scríofa freisin sna cásanna seo:)

(a) Má thagann gasúr chuig an scoil deireanach gan tionlacan tuismitheoirí/caomhnóirí.
(b) Má bhíonn gasúr as láthair ar feadh lá amháin nó níos mó.
(c) Mura n-éiríonn leis an ngasúr an obair bhaile a dhéanamh.

Clár Ama na Scoile:
Scoil ag oscailt: 9:00r.n.
Ranganna ag tosaí: 9:20r.n.
Scoil ag dúnadh: Naíonáin: 2:00i.n.
Rang 1-6: 3:00i.n.
(Ní ghlacann an scoil freagracht as na gasúir taobh amuigh de na hamanna seo.)

Obair Bhaile:
Sé polasaí na scoile obair bhaile a thabhairt go rialta. Moltar am ar leith a leagan amach don obair bhaile ‘chuile thráthnóna. Moltar áit ar leith a bheith leagtha amach freisin – sé sin áit a bhfuil ciúnas, bord cothram agus áit nach bhfuil aon chur isteach ann ó theilifís &rl. Moltar go láidir do thuismitheoirí/chaomhnóirí suim ghníomhach a thaispeáint san obair bhaile agus an leabhar nótaí obair bhaile a shíniú ‘chuile oíche (le cinntiú go bhfuil an obair déanta). Ní thugtar aon obair bhaile go hiondúil san oíche Dé hAoine.

Straitéis: Is cód iompair dearfach é seo. Tá béim níos mó ar luachanna saothair ná ar smacht-bhannaí: “Mol an Óige agus tiocfaidh sí!” D’fhéadfaí moladh a thabhairt ar na bealaí seo:
Focal nó comhartha moltachóta i gcóipleabharar mhúinteoir eile nó ar an bPríomhoide mar shampla le obair mhaith i gcóipleabhar a thaispeáintos comhair an rangaóras marcála do dheá-iomparéid nó freagracht speisialta
Labhairt le tuismitheoir nó nóta moltach a chur abhaileatá gasúr á mholadh beidh múinteoirí cúramach nach ag náiriú gasúir atá siad

Samplaí d’Eachtraí Mí-Iompair:
I gcás mí-iompair breathnóidh na múinteoirí/an príomhoide ar ‘chuile eachtra go neamhspleách agus go ciallmhar ag cur san áireamh an bhfuil sé trom-chúiseach nó nach bhfuil nó ar tharla sé go minic cheana.

Samplaí de mhion-eachtraí mí-iompair:
Ag cur isteach ar obair ranga / deireanach ag teacht ar scoil / ag ritheach taobh istigh den scoil / glórach sa líne / ag fágáil suíochán gan cead / ag fágáil brúscar i dtimpeallacht na scoile / a bheith mí-mhúinte / gan an obair bhaile a chríochnú gan údar maith / gan síniú a fháil ó thuismitheoir/chaomhnóir / á gcur fhéin nó gasúir eile i mbaol sa gclós etc.

Samplaí de mhí-iompar dáiríre:
Ag síor-chur as don rang / ag inseacht bhréaga / ag goid / ag déanamh damáiste do mhaoin scoláire eile /
ag fágáil gasúir amach ó chluichí &rl. agus/nó ag cur faoi deara do ghasúir eile é seo a dhéanamh
/ ag tromaíocht / iompar dána mímhúinte / ag ais-fhreagairt an mhúinteora / ar láthair na scoile gan cead tar éis am scoile / ag fágáil na scoile i rith an lae gan cead / leisciúil, mí-chúramach ina gcuid oibre / ag úsáid droch-chaint nó eascainí / á gcur fhéin nó gasúir eile i mbaol / ag tabhairt scian nó aon arm eile ar scoil / ag gortú gasúr eile d’aon turas etc. etc.

Samplaí de mhí-iompar trom-chúiseach
Ag gortú gasúr eile go dona d’aon turas / ais-fhreagairt dhúshlánach, mhímhúinte / ag tabhairt scian nó arm bagarthach eile chun na scoile / ag dó maoin nó fearas scoile / iompar garbh, bagarthach nó brúidiúil in aghaidh gasúr, múinteoir nó duine de phobal na scoile / ag tabhairt toitíní, deoch mheisciúil, drugaí nó substaintí mídhlisteaneacha eile (eg. gliú, tippex, aerosal, deodorants &rl.) chun na scoile / ag déanamh neamh-aird fhollasach d’údarás agus treoracha nó rialacha scoile / ag síor-chiapadh gasúir eile &rl.

Iompar Mí-chuí / Collaí:
Ag déanamh teanntáis mhí-chuí ar dhaoine eile. Ag pógadh, ag crúbáil, ag teagmháil le baill phríobháideacha dhaoine eile, ag nochtadh baill phríobháideacha…

Níl sna liostaí seo thuas ach samplaí. Níl na liostaí cuimsitheach go hiomlán. D’fhéadfaí an Cód a shárú ar bhealaí eile freisin.

Seo a leanas samplaí de na céimeanna struchtúrtha a leanfar i gcás mí-iompair:
(Braitheann an straitéis nó an píonós ar an mí-iompar fhéin agus cé chomh tromchúiseach agus a bhí sé.)

Smacht-bhannaí:
Sé an príomhoide atá freagrach i leith cúrsaí iompair na scoile ó lá go lá.á ‘chuile mhúinteoir freagrach as iompar na ngasúir faoina chúram.á na múinteoirí i dteannta an phríomhoide rannpháirteach i gcothú ord agus eagar sa scoil.

Ag déileáil le mion-eachtraí mí-iompair (Samplaí):
Labhairt leis an ngasúréasúnú leis an ngasúr
Comhairle a chur ar an ngasúr

Ag déileáil le mion-eachtraí atá ag tarlú arís agus arís eile (Samplaí):
Céim 1 (taobh istigh den seomra ranga)
(Má theipeann ar labhairt agus réasúnú cuirfear píonós ar cheann de na bealaí seo a leanas ag braith ar
an eachtra mí-iompair):
An gasúr a scaradh óna chairde go sealadachéidí a bhaintbhreise a thabhairtúr a choinneáil istigh ag am sosaóta a chur abhaile. Ní mór do thuismitheoir/chaomhnóir an nóta a shíniú le deimhniú gur léadh an nóta.’fhéadfaí gasúr a bhíonns i dtrioblóid go minic a choinneáil siar ó thuras scoile ar mhaithe le sábháilteacht an ghasúir fhéin agus gasúir an ranga.

Céim 2
Má leanann fadhbanna cuirfear an gasúr chuig an bpríomhoide. Cuirfear comhairle air/uirthi. Coinneoidh an príomhoide cúntas scríofa ar ‘chuile ghasúr a chuirtear chuige agus freisin ar fheabhas ar bith a thaganns orthu. Ba cheart go dtuigfeadh an gasúr go bhfuil sé seo ag tarlú.á leanann an fhadhb beidh cruinniú ag an múinteoir leis na tuismitheoir(í)/caomhnóir(í). Míneofar an cás do na tuismitheoirí/caomhnóirí agus míneofar dóibh go bhfuil an scoil ag súil lena gcomhoibriú le go bhfeabhsódh iompar an ghasúir. Déanfar tagairt don Chód Iompair agus cuirfear ina luí orthu go dtógfar an cás céim eile mura bhfeabhsaíonn cúrsaí.

Ag déileáil le mí-iompar dáiríre (Samplaí):
Coinneoidh an príomhoide cúntas scríofa ar eachtraí mí-iompair.
Tabharfar cuireadh do na tuismitheoirí/caomhnóirí a theacht isteach leis an cás a phlé leis an múinteoir agus an príomhoide. Míneofar dóibh an chéad chéim eile. Cathaoirleach an Bhoird Bhainistíochta ar an eolas agus iarrfar ar thuismitheoirí/chaomhnóirí castáil leis an gCathaoirleach agus leis an bPríomhoide.íneofar an cás agus na himpleachtaí a bhaineanns leis do na tuismitheoirí/caomhnóirí.in iúl an chéad chéim eile – Fionraí 3 Lá.

Ag déileáil le mí-iompar trom-chúiseach (Samplaí):
Leanfar le treoracha na Roinne Oideachais is Eolaíochta i leith cúrsaí iompair de réir Imlitir 20/90. Séard atá i gceist le Imlitir 20/90 ná: (a) Treoirlínte na Roinne Oideachais & Eolaíochta do pholasaí dearfach iompair agus (b) Cód iompair samplach do Scoileanna Náisiúnta.í 3 lá faoi Riail 130(5) de réir na rialacha i gcomhair Scoileanna Náisiúnta.í 10 lá le cead scríofa ón mBord Bainistíochta.éimhse níos faide fionraithe le cead scríofa ón mBord Bainistíochta.bhfíor dhroch-chás nó má cheapann an fhoireann agus an Bord Bainistíochta go bhfuil gach ar féidir déanta is gá machnamh a dhéanamh ar dhíbirt ón scoil. Caithfear cloí le Riail 130(6) i.e. Ní dhíbreofar aon ghasúr ón scoil gan cead Phatrúin na scoile an tEaspag Mícheál Ó Néaraigh a fháil roimh ré agus caithfear socraithe a dhéanamh le go bhféadfaí an gasúr a chlárú i scoil fheiliúnach eile sa gceantar.éanfar ‘chuile iarracht seirbhís síceolaíochta a éileamh gan mhoill do ghasúr ar bith atá ina thuilleamaí. Éileofar cabhair freisin ó na seirbhísí cuí. eg. An Bord Sláinte &rl.

5. Ag déileáil le coireanna trom-chúiseacha:
I gcásanna eisceachtúla agus/nó le coir throm-chúiseach tá údarás ag an bpríomhoide ón mBord Bainistíchta an dalta (nó na daltaí) atá ciontach a chur ar fionraí (suas go 3 lá) láithreach, gan dul thríd na gnáth-chéimeanna roimh fhionraí (thuas-luaite).

Níl sna liostaí seo thuas ach samplaí. Níl na liostaí cuimsitheach go hiomlán. D’fhéadfaí smacht-bhannaí difriúla a chur i bhfeidhm.


Moltar cóip den Chód Iompair a bheith ag ‘chuile thuismitheoir. Ba cheart go mbeadh na rialacha ar eolas ag gasúir na scoile agus fios acu céard a tharlós mura bhfuil a gcuid iompair sásúil.

Stádas an Chóid Iompair
Athrófar nó/agus leasófar an Cód Iompair de réir mar a bhíonns gá leis. Sa gcás sin eiseofar cóip de na leasaithe.

Polasaí na Scoile ar Thromaíocht:

Tromaíocht
Tá sé de cheart ag chuile ghasúr sa scoil a ghabháil i mbun foghlama nó i mbun spraoi, saor ó bhagairtí
Séard atá i gceist le “ Tromaíocht” ná ionsaithe ó bhéal, ionsaithe fisiciúla nó ionsaithe síceolaíocha a dhéananns duine amháin nó grúpa ar dhaoine eile.
Níor cheart dom glacadh le tromaíocht ariamh.íor cheart dom a bheith ag tromaíocht ariamh. íor cheart dom ligean do dhaoine eile a bheith ag tromaíocht agus má tharlaíonn sé seo ba cheart dom é sin a inseacht do mo thuismitheoirí/chaomhnóirí agus an múinteoir.
Ba cheart dúinn ómós a thaispeáint dhá chéile trí inseacht faoi ‘chuile eachtra tromaíochta.
Níor cheart dom glacadh le aon ghníomh neamhcharthanach, glaoch ainmneacha nó caint neamhcharthanach

Ní ghlacfar le tromaíocht d’aon chineál beag ná mór i Scoil Shailearna.

Ní féidir a rá gur tromaíocht atá i gceist le eachtra aonar amháin.
Ach nuair atá droch-iompar seasamhach agus leanúnach i gceist ar nós bagairt fhisiciúil, damáiste do fhearas, sracaireacht, imeaglú, glaonna gutháin mhaslacha, aonrú, ag tabhairt ainmneacha, ag spochadh &rl. is tromaíocht atá i gceist.

Comharthaí Tromaíochta:
Imní ar ghasúr faoi thaisteal chuig an / abhaile ón scoilfonn ar ghasúr a ghabháil ar scoilfonn ar ghasúr a ghabháil ar an mbus scoile fonn ar ghasúr imirt sa gclósféin-mhuinínesiar in obair scoileagus as láthair ón scoil go minicgan chúis san iompar nó sa hiúmaríoch agus goilliúnachí ar iarraidh
Éadach/leabhra/millte nó stróictheiarraidh airgid sa mbailegan míniú
Gasúr an-chiúin agus mí-shásta
Drogall ar ghasúr a inseacht céard atá ag cur as dhómá cheistítear é

Ag tuairisciú eachtraí Tromaíochta:

Déanfaidh an múinteoir ranga déileáil le ‘chuile eachtra tromaíochta agus fiosróidh sé/sí an scéal.
Tabharfaidh sé seo níos mó muiníne do na gasúir atá faoi bhagairt ó bhulaithe agus beidh siad níos muiníní ag inseacht. leabhar san oifig go speisialta le tuairiscí a choinneáil ar eachtraí tromaíochta.
Déanfar cásanna trom-chúiseacha a chur faoi bhráid an phríomhoide láithreach.an príomhoide tuismitheoirí/caomhnóirí ar an eolas go luath agus gan mhoill. Sé sin tuismitheoirí/caomhnóirí an ghasúir a d’fhulaing agus tuismitheoirí/caomhnóirí na ndaoine a rinne an tromaíocht.cheist a bhíonns ag aon tuismitheoir/caomhnóir caithfidh sé/sí na treoirlínte cuí a leanacht agus a ghabháil thríd an scoil agus thríd an bpríomhoide.
Moltar gan a rá leis an ngasúr gasúr eile a bhualadh ar ais mar ní réitíonn sé seo an fhadhb. Ní thugann sé aghaidh ar chroílár na faidhbe agus is minic go gcuireann sé leis an bhfadhb.
Caithfear a chur ina luí ar ghasúir nach ionann tuairisc a thabhairt ar eachtra tromaíochta agus a bheith “ag inseacht scéalta”. Ní ag tarraingt scéalta atá siad nuair a insíonn siad faoi eachtra tromaíochta.cheart do mhúinteoirí aonair tuairisc a choinneáil agus na céimeanna struchtúrtha a leanacht de réir an pholasaí scoile.
Ba cheart d’fhoireann iomlán na scoile (iad siúd nach bhfuil ag múineadh freisin) eachtraí tromaíochta a thuairisciú. Tá sé fíor-thábhachtach go mbeifí discréideach.

Ag fiosrú agus ag déileáil le eachtraí Tromaíochta:

Labhrófar go foighdeach, socair, fuarchúiseach leis na gasúir.éanfar an fhadhb a láimhseáil go tuisceannach.
Éisteofar leis an dá thaobh.éanfar fiosrúcháin taobh amuigh den tseomra ranga nuair is féidir.ófar leis na gasúir éagsúla duine ar dhuineófar leis na gasúir mar ghrúpa freisin
Éileofar freagraí ar na ceisteanna Céard, Cén áit, Cén uair, Cé, agus Tuige?fios ar thuismitheoirí/chaomhnóirí na ngasúir – iad siúd a bhí ag tromaíocht agus iad siúd a d’fhulaing.á bhíonn gasúir ag déanamh tromaíochta, cuirfear smacht-bhannaí i bhfeidhm.

Clár Oibre do na gasúir:
Leis an gclár Oideachas Sóisialta Pearsanta Sláinte déanfar forbairt ar fhéin-íomhá, féin-mheas agus féin-mhuinín na ngasúir. Más féidir oibriú ar na tréithe seo is lú an seans go mbeadh fadhb ag gasúir le tromaíocht.

POLASAÍ LEASAITHE FRITHBHULAÍOCHTA NA SCOILE
DE RÉIR TREORACHA NA ROINNE OIDEACHAIS & SCILEANNA TÁ MUID AG DÉANAMH ATH-BHREITHNIÚ AGUS LEASÚ AR PHOLASAÍ NA SCOILE AR THROMAÍOCHT:

Polasaí Frithbhulaíochta Scoil Sailearna 
1. I gcomhréir le riachtanais an Acht Oideachais 2000 agus na dtreoirlínte faoi chód
iompair a d’eisigh an Bord Náisiúnta um Leas Oideachais, tá Bord Bainistíochta Scoil Sailearna ag glacadh leis an bpolasaí frithbhulaíochta seo a leanas ag mar chuid de chód iompair iomlán na scoile. Géilleann an polasaí go huile agus go hiomlán do riachtanais Ghnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-bhunscoile a foilsíodh i Meán Fómhair 2013.

2. Aithníonn Bord Bainistíochta Scoil Sailearna chomh tromchúiseach is atá iompar bulaíochta
agus chomh diúltach agus a d’fhéadfadh a thionchar a bheith ar dhaltaí, agus geallann an scoil dá réir sin, cloí leis na príomhphrionsabail dea-chleachtais seo a leanas agus muid ag tabhairt aghaidh ar iompar bulaíochta, ag gabháil i ngleic le hiompar bulaíochta, á throid agus á
chosc.

(A)
Cultúr dearfach a bheith i réim sa scoil:
” ina nglactar go fonnmhar le difríocht agus le héagsúlacht agus ina léirítear meas ar éagsúlacht agus ar chuimsitheacht;
” ina spreagtar daltaí chun iompar bulaíochta a nochtadh agus a phlé i
dtimpeallacht neamhbhagrach;
” ina gcuirtear caidreamh atá bunaithe ar mheas chun cinn, ar fud phobal na scoile;
(B) Ceannaireacht éifeachtach;
(C) Cur chuige scoile uile;
(D) Comhthuiscint faoi céard is bulaíocht ann agus faoin tionchar a bhíonns aige;
(E) Cur i bhfeidhm straitéisí oideachais agus coiscthe (bearta le feasacht a
mhúscailt, san áireamh)
” a chothaíonn ionbhá, meas agus teacht aniar sna daltaí &
” tugtar aghaidh go sainráite ar cibearbhulaíocht agus ar bhulaíocht
bunaithe ar aitheantas (bulaíocht homafóbach & trasfóbach san
áireamh;
(F) Maoirseacht agus monatóireacht éifeachtach ar dhaltaí;
(G) Tacaíochtaí don fhoireann;
(H) Eachtraí & iompar bulaíochta a thaifeadadh agus a imscrúdú ar shlí chomhsheasmhach
agus obair leantach a dhéanamh ina dtaobh (agus straitéisí aitheanta
idirghabhála á n-úsáid); agus
(I) Meastóireacht leanúnach ar cé chomh héifeachtach is atá an polasaí frithbhulaíochta.

3. I gcomhréir le Gnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-bhunscoile seo é an sainmhíniú
ar bhulaíocht:

An rud a thuigtear le bulaíocht ná iompar diúltach neamhiarrtha, bíodh sé ó bhéal, síceolaíoch nó fisiciúil, a dhéanann duine aonair nó grúpa in aghaidh duine nó daoine eile, agus a dhéantar arís agus arís eile.

Áirítear na cineálacha iompair bhulaíochta seo a leanas ar an sainmhíniú ar bhulaíocht:

” duine a fhágáil as an áireamh d’aon turas, gabháil do chúlchaint mhailíseach agus do
chineálacha eile caidrimh bhulaíochta idir dhaoine;
” cibearbhulaíocht; agus
” bulaíocht bunaithe ar aitheantas, ar nós bulaíocht homafóbach, bulaíocht chiníoch,
bulaíocht bunaithe ar bhallraíocht den Lucht Siúil agus bulaíocht ar dhuine faoi mhíchumas nó ar dhuine a bhfuil riachtanais speisialta oideachais aici/aige.

Ní “bulaíocht” ata i gceist le heachtraí aonraithe nó le heachtraí aon uaire d’iompar diúltach d’aon turas (eg. téacsteachtaireacht mhaslach nó goilliúnach aon uaire nó teachtaireachtaí príobháideacha eile san áireamh). Ar ndóigh tá sé an-tábhachtach déileáil go láidir leo siúd freisin mar is cuí, de réir chód iompair na scoile.

Ach, i bhfianaise an pholasaí seo, is cinnte gur bulaíocht atá i gceist le teachtaireacht, íomhá nó ráiteas poiblí goilliúnach aon uaire ar shuíomh gréasáin líonra poiblí nó ar fhóram poiblí eile ar féidir an teachtaireacht, an íomhá nó an ráiteas sin a fheiceáil air agus/nó a bheith ráite arís ag daoine eile mar iompar bulaíochta.

Iompar diúltach ar bith nach bhfuil san áireamh sa sainmhíniú seo ar bhulaíocht, déileálfar leis de réir chód iompair na scoile.

Tá eolas breise ar na cineálacha éagsúla bulaíochta i Roinn 2 de na Gnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-bhunscoile.

Samplaí d’IomparBulaíochta
(Ní liosta cuimsitheach é an liosta seo thíos.)

Iompraíochtaí a bhaineann le gach saghas bulaíocht
” Ciapadh bunaithe ar cheann ar bith de na 9 bhforas sa reachtaíocht comhionannais e.g. ciapadh gnéasach, bulaíocht homafóbach, bulaíocht chiníoch, etc.
” Forrántacht fhisiciúil
” Damáiste do mhaoin
” Leasainmneacha a ghlaoch
” Cleithmhagadh / ag spochadh / ag slagáil
” Pictiúir, focla i scríbhinn, nó ábhar eile a tháirgeadh, a thaispeáint nó a scaipeadh atá dírithe ar dhuine eile a imeaglú
” Graffiti maslach
” Sracadh (extortion)
” Imeaglú
” Gothaí maslaitheacha nó gáirsiúla
” An ‘droch-shúil’ /’amharc’ faoi leith / the’look’
” Cur isteach ar spás pearsanta
” Meascán de na cinn a luaitear.

Cibearbhulaíocht
” Tromaíocht: Ráflaí, bréaga nó biadán a scaipeadh le dochar a dhéanamh do cháil duine eile
” Ciapadh: Teachtaireachtaí oilc, suaracha nó gáirsiúla a sheoladh chuig duine go leanúnach
” Pearsanú: Teachtaireachtaí maslaitheacha nó forrántacha a phóstáil faoi ainm duine eile
” Gríosadh: Úsáid a bhaint as focail gháirsiúla nó ghríosaitheacha chun troid ar líne a spreagadh
” Cleasaíocht: Dallamullóg a chur ar dhuine eolas pearsanta a roinnt agus an t-eolas sin a úsáid ar líne ina dhiaidh sin
” Sceitheadh: Eolas nó íomhánna rúnda a phostáil nó a roinnt
” Leithcheal: Duine a fhágail as an áireamh d’aon turas ó ghrúpa ar líne
” Cibear-stalcaireacht: Ciapadh agus tromaíocht leanúnach a fhágann go mbíonn faitíos a b(h)eatha/a s(h)ábháilteachta ar dhuine
” Glao tostach gutháin
” Glao maslach gutháin
” Teachtaireacht téacs mhaslach
” Teachtaireacht ríomhphoist mhaslach
” Cumarsáid mhaslach ar líonraí sóisialta e.g. Facebook/Ask.fm/ Twitter/You Tube nó ar chonsóil chluichí
” Ráitis/Blaganna/Pictiúir mhaslacha idirlín
” Postálacha maslacha d’aon chineál teicneolaíochta cumarsáide

Iompar Bulaíochta bunaithe ar Aitheantas
Aon cheann de na 9 bhforas idirdhealúcháin a luaitear sa Reachtaíocht um Chomhionannas san áireamh (inscne lena n-áirítear trasinscne, stádas sibhialta, stádas teaghlaigh, claonadh gnéasach, reiligiún, aois, míchumas, cine agus ballraíocht den Lucht Siúil).

Homafóbach agus Trasinscne
” Ráflaí a scaipeadh faoi chlaonadh gnéasach duine
” Tathant ar dhuine a bhfuil claonadh gnéasach difriúil aige/aici
” Leasainmneacha a ghlaoch, e.g. aerach, casta, lúbtha, gay, queer, cigire, lesbian a úsáidtear chun caitheamh anuas ar dhuine
” Imeaglú fisiciúil nó ionsaí
” Bagairtí

Cine, náisiúntacht, cúlra eitneach agus ballraíocht den Lucht Siúil
” Idirdhealú, réamhchlaonadh, ráitis nó maslaí a bhaineann le cine, náisiúntacht, cultúr, aicme shóisialta, creideamh, cúlra, eitneach nó an Lucht Siúil
” Duine a fhágáil as an áireamh d’aon turas bunaithe ar
aon cheann acu seo thuas

Caidreamhach
Séard atá i gceist anseo caidrimh a ionramháil mar bhealach chun bulaíocht a dhéanamh. Ar na hiompraíochtaí tá:
” Biadán maslach
” Leithcheal agus aonrú
” Neamhaird
” Leithcheal ó ghrúpa
” Cairde a bhaint de dhuine
” ‘Bitseáil’
” Ráflaí a scaipeadh
” Rún a sceitheadh
” Caint sách ard le go gcloisfeadh an t-íobartach í
” ‘Droch-shúil’ / ‘Amharc’ faoi Leith
” ‘nerd’ nó téarmaíocht den chineal seo a úsáid le cur isteach ar dhuine.
Gnéasach ” Ráitis gháirsiúla nó teangabháil mhíchuí nó gan choinne
” Ciapadh
Riachtanais Speisialta Oideachais,
Míchumas ” Leasainmneacha a ghlaoch
” Tathant ar dhaoine eile mar gheall ar a míchumas nó riachtanais foghlama
” Teacht i dtír ar leochaileachtaí daltaí eile agus ar a gcumas teoranta bulaíocht a aithint agus iad féin a chosaint
” Teacht i dtír ar leochaileachtaí daltaí eile agus ar a gcumas teoranta cúinsí sóisialta agus leideanna sóisialta a aithint agus iad féin a chosaint.
” Athris a dhéanamh ar mhíchumas duine eile
” Ceap magaidh a dhéanamh de dhaoine eile

4. Féadfaidh an príomhoide/leasphríomhoide/nó múinteoir ar bith d’fhoireann na scoile gníomhú le bulaíocht a imscrúdú agus déileáil léi:
(féach Roinn 6.8 de na Gnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-bhunscoile)

5. Seo a leanas straitéisí oideachais agus coiscthe a bheas in úsáid sa scoil.
Tá straitéisí ina ndírítear go sonrach ar chibear bhulaíocht agus ar bhulaíocht bunaithe ar aitheantas, go háiririthe bulaíocht homafóbach agus trasfóbach san áireamh anseo.
(feach roinn 6.5 de na Gnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-Bhunscoile):

Cur chuige uile scoile

” Cur chuige uile scoile le meas ar gach ball de phobal na scoile a chothú.
” Luach na héagsúlachta a chur chun cinn le aghaidh a thabhairt ar dhearcaí claonta agus le aird a tharraingt ar nach nglactar beag ná mór le iompar bulaíochta.
” Féinmheas a chothú agus a fheabhsú i measc na ndaltaí uile.
” Forbairt ghairme don fhoireann i dtaca leis an mbulaíocht mas gá, le cinntiú go mbeidh tuiscint ag an bhfoireann ar fad ar céard is bulaíocht ann, ar an gcaoi a dtéann sí i bhfeidhm ar shaol na ndaltaí agus ar an gcaoi go gcaithfear dul i ngleic léi agus í a chosc.
” Feachtas feasachta agus oiliúna don scoil ina hiomláine i dtaca le gach gné den bhulaíocht, agus pobal na scoile ar fad san áireamh.
” Maoirseacht agus monatóireacht ar sheomraí ranga, ar chlós na scoile, agus ar thurasanna scoile. Tabharfar ar bhaill foirne nach mbíonn ag teagasc a bheith san airdeall agus eachtraí a chur in iúl do na múinteoirí ábhartha. Beidh maoirseacht i gceist freisin i dtaca leis an úsáid a bhaineann daltaí as teicneolaíocht cumarsáide sa scoil.
” Pléitear polasaí frithbhulaíochta na scoile le daltaí agus cuirtear tuismitheoirí/caomhnóirí ar an eolas.
” Bearta rialta feasachta a chur i bhfeidhm ar fud na scoile maidir le cairdeas a chothú, agus bulaíocht a chosc;
” Cultúr insinte a spreagadh, agus béim faoi leith ar thábhacht na bhfinnéithe. Ar an gcaoi sin beidh muinín ag daltaí as a bheith ag inseacht. Tá gné seo na muiníne ríthábhachtach. Ba chóir a chur in iúl go soiléir do gach dalta agus iad ag tuairisciú eachtraí bulaíochta nach ag inseacht ná ag sceitheadh atá siad ach ag gníomhú go freagrach.
” A chinntiú go mbeidh a fhios ag daltaí cé dó ba chóir dóibh a inseachtagus cén chaoi le é a dhéanamh, e.g.:
” Dul caol díreach chuig múinteoir ag am feiliúnach, mar shampla tar éis ranga.
” Nóta a thabhairt isteach leis an obair bhaile.
” Glao gutháin a chur ar an scoil nó ar mhúinteoir sa scoil a bhfuiltear muiníneach as/aisti.
” Tabhairt ar thuismitheoir(í)/ar chaomhnóir(í) nó ar chara inseacht ar do shon.
” Deimhin a dhéanamh de go dtuigeann finnéithe an tábhacht a bhaineann lena bhfeiceann siad nó lena bhfuil ar eolas acu faoin mbulaíocht atá ar bun a inseacht.
” Córas soiléir a bheith ann le go mbeidh a fhios ag tuismitheoir(í)/caomhnóir(í) le dul chun na scoile más dóigh leo go bhfuil bulaíocht á déanamh ar a ngasúr.
” Monatóireacht a dhéanamh ar úsáid na teicneolaíochta sa scoil & aird a dhíriú ar an
bPolasaí Úsáid Inghlactha Teicneolaíochta.
” Liosta na dtacaí atáthar a úsáid sa scoil faoi láthair agus tacaí eile atá ar fáil don scoil a shonrú e.g. GLEN www.glen.ie, BeLonGTo www.belongto.org

Curaclaim a chur i ngníomh

” Cur i bhfeidhm iomlán na gcuraclam OSPS agus na gclár OCG agus Bí Sábháilte.
” Forbairt Ghairme Leanúnach nuair is gá don fhoireann agus na cláir sin á seachadadh.
” Ceachtanna ar an mbulaíocht bunaithe ar fhianaise a sheachadadh ar fud na scoile, e.g. Bí Sábháilte.
” Acmhainí a bhaineann leis an gcuraclam OSPS a liostáil mar aon leis na tacaí.
” Cláir OSPS an Gharda Síochána a sheachadadh. Pléann na ceachtanna seo, a thugann Gardaí Pobail, ceisteanna a bhaineann le sábháilteacht phearsanta agus cibearbhulaíocht.
” Féachfaidh an scoil i leith riachtanais bhreise na ndaltaí ROS maidir le cláir a chur i bhfeidhm agus scileanna agus straitéisí a fhorbairt a chuirfeadh ar chumas gach daltaí freagairt go cuí.
” Cuirfidh an scoil i bhfeidhm an chomhairle atá le fáil in “Sexual Orientation advice for schools” (OCG Bunscoile, feic leabhrán) nuair is cuí.

Naisc le polasaithe eile
” e.g. Cód Iompair, Polasaí Um Chosaint Leanaí, Maoirseacht Daltaí, Polasaí Úsáid Inghlactha an Idirlín etc.

6. Seo a leanas straitéisí chun iompar bulaíochta a imscrúdú, chun obair leantach a
dhéanamh ina thaobh agus chun iompar bulaíochta a thaifeadadh mar aon leis na straitéisí idirghabhála bunaithe a úsáidfidh an scoil chun déileáil le cásanna d’iompar bulaíochta.
(Féach Roinn 6.8.9 de na Gnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-bhunscoile):

6.8.9. Gnásanna chun Bulaíocht a Fhiosrú agus Láimhseáil

Is é an phríomhaidhm a bhaineann le bulaíocht a fhiosrú agus a láimhseáil ná ceisteanna a réiteach agus an caidreamh idir na páirtithe a shlánú, a oiread agus is féidir (seachtas milleán a leagan ar dhuine);

Ní mór do ghnásanna na scoile cloí leis an gcur chuige seo a leanas.
Déanfar gach iarracht a chinntiú go dtuigfidh gach duine atá rannpháirteach (daltaí, tuismitheoirí/caomhnóirí san áireamh) an cur chuige sin ón tús.

Iompraíocht Bhulaíochta a Thuairisciú

” Féadfaidh dalta nó tuismitheoir(í)/caomhnóir(í) ar bith eachtraí bhulaíochta a chur in iúl do mhúinteoirí ar bith sa scoil.
” Fiosróidh agus láimhseálfaidh an múinteoir ábhartha gach tuairisc, ina measc tuairiscí anaithnide.
” Ní mór do bhaill foirne teagaisc agus neamhtheagaisc, cuir i gcás rúnaithe, cúntóirí riachtanas speisialta, glantóirí etc. aon eachtraí d’iompar bulaíochta a fheiceann siad nó a luaitear leo a chur in iúl don mhúinteoir ábhartha.


Eachtraí a Fhiosrú agus a Láimhseáil Stíl an Chuir Chuige

” Agus é/í ag fiosrú agus ag láimhseáil na bulaíochta, tabharfaidh an múinteoir (ábhartha ) a b(h)reithiúnas féin féachaint ar tharla bulaíocht nó nár tharla agus cén chaoi is fearr an cás a réiteach.
” Éilítear ar thuismitheoirí/ar chaomhnóirí agus ar dhaltaí comhoibriú le cibé fiosrú a dhéanfar agus cuidiú leis an scoil ceist ar bith a thiocfadh aníos a réiteach agus an caidreamh idir na páirtithe a shlánú, a oiread agus is féidir, a thúisce agus is féidir.
” Ba chóir do mhúinteoirí cur chuige fuarchúiseach, neamh-mhóthúchánach réitithe fadhbanna a ghlacadh.
” Ba chóir eachtraí a láimhseáil, a oiread agus is féidir, taobh amuigh den seomra ranga le príobháideachas gach rannpháirtí a chinntiú.
” Ba chóir gach agallamh a dhéanamh chomh híogair agus is féidir agus cearta na ndaltaí á nglacadh san áireamh. Is féidir le daltaí nach bhfuil baint dhíreach acu leis an gcás eolas úsáideach a chur ar fáil mar seo freisin.
” Agus anailís á dhéanamh ar eachtraí d’iompar bulaíochta, ba chóir don mhúinteoir ábhartha iarracht a dhéanamh na ceisteanna cén rud, cén áit, cén duine, agus cén fáth a fhreagairt. Ba chóir é sin a dhéanamh go deas réidh, agus sampla á thabhairt den chaoi ar chóir déileáil le easaontas gan a bheith taghdach.
” Má bhíonn grúpa i gceist, ba chóir agallamh a chur ar gach duine acu ar dtús. Ina dhiaidh sin, ba chóir bualadh leo mar ghrúpa. Ag an gcruinniú leis an ngrúpa, ba chóir a iarraidh ar gach duine acu a c(h)untas féin a thabhairt ar ar tharla len a chinntiú go dtuigeann gach duine sa ghrúpa ráitis na ndaoine eile go soiléir;
” Ba chóir tacú le gach ball den ghrúpa i dtaca leis an mbrú a d’fhéadfadh a theacht orthu ó bhaill eile an ghrúpa tar éis an agallaimh leis an múinteoir.
D’fhéadfadh sé a bheith feiliúnach freisin a iarraidh orthu siúd a bhí i gceist, cuntas a scríobh ar ar tharla.
” I gcásanna go gcinneann an múinteoir ábhartha gur tharla iompar bulaíochta, ba chóir teagmháil a dhéanamh le tuismitheoir(í)/caomhnóir(í) na bpáirtithe go luath le cur in iúl dóibh faoin eachtra agus míniú a thabhairt dóibh céard a tharlós (agus tagairt á déanamh do pholasaí frithbhulaíochta na scoile). Ba chóir don scoil deis a thabhairt do thuismitheoirí/do chaomhnóirí plé a dhéanamh ar na bealaí lenar féidir leo tacú leis an scoil agus leis na daltaí;
” Sa gcás go gcinneann an múinteoir ábhartha go raibh iompar bulaíochta ar bun ag an dalta, ba chóir a chur in iúl go soiléir dó/di an sárú a rinne sé/sí ar pholasaí frithbhulaíochta na scoile agus ba chóir iarracht a dhéanamh tabhairt air/uirthi an cás a fheiceáil ó dhearcadh an dalta a d’fhulaing an bhulaíocht;
” Ní mór a chur in iúl go soiléir do gach rannpháirtí (daltaí agus múinteoirí/caomhnóirí) i gcás ar bith a gcaitear smachtbhannaí a chur i bhfeidhm gur ceist phríobháideach atá ann idir an dalta a bheidh faoi smachtbhanna, a t(h)uismitheoir(í)/c(h)aomhnóirí agus an scoil;

Gníomh leantach agus cuntas
” Agus cinneadh á dhéanamh ar déileáladh go cuí agus go leordhóthanach leis an gcás bulaíochta, ní mór don mhúinteoir ábhartha, agus breithiúnas gairmiúil á thabhairt aige/aici, na cúinsí seo a leanas a ghlacadh san áireamh:
– An bhfuil deireadh tagtha leis an iompar bulaíochta;
– An bhfuil ceisteanna idir na páirtithe réitithe, a oiread agus is féidir;
– An bhfuil caidreamh idir na páirtithe slánaithe, a oiread agus is féidir;
– Aiseolas ar bith a fuarthas ó na páirtithe rannpháirteacha, óna dtuismitheoir(í)/a gcaomhnóir(í) nó ó phríomhoide nó leas-phríomhoide na scoile
” Ba chóir cruinnithe leantacha a shocrú leis na páirtithe leasmhara féachaint an bhféadfaí iad a thabhairt le chéile tráth níos déanaí má bhíonn an dalta a d’fhulaing an bhulaíocht réidh agus toilteanach.
” I gcás nach mbíonn tuismitheoir(í)/caomhnóir(í) sásta gur dhéileáil an scoil leis an gcás bulaíochta de réir na ngnásanna seo, ní mór nósmhaireacht ghearáin na scoile agus na céimeanna cuí a chur in iúl do na tuismitheoir(í)/caomhnóir(í), mar is cuí.
” I gcás gur bhain an/na tuismitheoir(í)/caomhnóir(í) leas as nósmhaireacht ghearáin na scoile agus nach bhfuiltear sásta fós, ní mór don scoil a chur in iúl dóibh go bhfuil an ceart acu gearán a dhéanamh leis an Ombudsman do Dhaltaí.

Cúntas a choinneail ar Iompar Bulaíochta.

Tá sé ríthábhachtach go ndéanfaí gach eachtra de bhulaíocht a chuntas ar bhealach oibiachtúil agus na fírící a bheith cruinn.

Seo a leanas gnásanna na scoile maidir le hiompar bulaíochta a chuntas agus a thuairisciú:

Réamhdhearbhú neamhfhoirmiúil gur tharla bulaíocht
” Ní mór do gach ball foirne cuntas i scríbhinn a choinneáil d’eachtraí a fheiceann siad nó a chuirtear in iúl dóibh. Ní mór gach eachtra a thuairisciú don mhúinteoir ábhartha.
” Cé nár mhór don mhúinteoir ábhartha gach tuairisc, lena n-áirítear tuairiscí anaithnide, de bhulaíocht a fhiosrú agus a láimhseáil, ní mór don mhúinteoir ábhartha cuntas i scríbhinn a choinneáil ar na tuairiscí, ar na gníomhartha a glacadh agus ar aon phlé a rinneadh leis na rannpháirtithe
” Ní mór don mhúinteoir ábhartha gach eachtra atáthar a fhiosrú a chur in iúl don phríomhoide.

Foirmiúil – 1 Dearbhú gur tharla bulaíocht
” Má dhearbhaíonn an múinteoir ábhartha gur tharla bulaíocht, ní mór don mhúinteoir cuntas cuí i scríbhinn a choinneáil a chuideoidh leis/léi na ceisteanna a réiteach agus na caidrimh a shlánú, a oiread agus is féidir, idir na páirtithe leasmhara.
” Ba chóir don scoil, i gcomhairle leis an múinteoir/na múinteoirí ábhartha , prótacal a chur le chéile maidir le gach cuntas a choinníonn an múinteoir ábhartha a stóráil.

Foirmiúil – 2 Aguisín 3 (Gnásanna Foirmiúla na Roinne Oideachais & Scileanna)
Ní mór don mhúinteoir ábhartha an teimpléad cuí in Aguisín 3 a úsáid chun an iompar bulaíochta a chuntas sna cúinsí seo a leanas:

a) i gcásanna gur dóigh leis/léi nár déileáladh go cuí ná go leordhóthanach leis an iompar bulaíochta taobh istigh de 20 lá scoile tar éis dó/di a chinneadh gur tharla iompar bulaíochta; agus
b) Sa gcás gur chinn an scoil mar chuid dá polasaí frithbhulaíochta nár mhór, i gcúinsí áirithe, an iompar bulaíochta a chuntas agus a thuairisciú láithreach bonn don Phríomhoide nó don Leas-Phríomhoide de réir mar is cuí.
Ba chóir don scoil liosta a dhéanamh de na hiompraíochtaí a chaitear a chuntas agus a thuairisciú láithreach bonn don phríomhoide. Ba chóir dóibh sin a bheith ag teacht le
cód iompair na scoile.

Nuair a bhaintear úsáid as an teimpléad cuntais, ní mór don mhúinteoir ábhartha é a choinneáil i dtaisce go sábháilte. Ní mór don phríomhoide cóip de a choinneáil i dtaisce go sábháilte freisin.

Straitéisí Idirghabhála Seanbhunaithe
” Agallaimh idir an múinteoir agus gach dalta
” Idir bheartaíocht a dhéanamh agus teacht ar chomhaontuithe idir daltaí & iad a leanacht le próiseas monatóireachta. Is féidir é seo a dhéanamh ar bhealach neamhfhoirmiúil nó a chur i bhfeidhm trí phróiseas idirghabhála níos struchtúrtha
” Ag obair le tuismitheoir(í)/caomhnóir(í) le tacú le hidirghabhálacha scoile
” Cuir Chuige Gan Milleán (no blame approach)
” Am Ciorcail
” Agallaimh Athshlánúcháin (Restorative Interviews). Comhrá & plé le athmhuintearas a dhéanamh.
” Comhdháil Athshlánúcháin (Restorative Conferencing). Comhrá & plé leis an ngrúpa le athmhuintearas a chothú.

Luann Gnásanna na Roinne Oideachais & Scileanna na straitéisí idirghabhála seo a leanas agus déantar tagairt do Ken Rigby;
www.bullyingawarenessweek.org/pdf/BullyingPreventionStrategiesinSchools Ken Rigby.pdf
” An cur chuige traidisiúnta – smachtbhannaí a chur i bhfeidhm.
” An t-íospartach a láidriú
” Idirghabháil
” Cleachtas Athshlánúcháin (restorative practice.) Athmhuintearas a chothú.
” Modh an Ghrúpa Tacaíochta
” Modh na Comhbhá (method of shared concern.)

7. Seo a leanas clár tacaíochta na scoile do dhaltaí ar dearnadh bulaíocht orthu:
(Féach 6.8 de na Gnásanna Frithbhulaíochta Bunscoile agus Iar-Bhunscoile):

” Cuirfear gach tacaíocht agus deis in-scoile ar fáil do dhaltaí a fhulaingíonn an bhulaíocht le páirt a ghlacadh i ngníomhaíochtaí a leagtar amach lena bhféinmhuinín a mhéadú, cairdeas agus scileanna sóisialta a fhorbairt agus teacht aniar a neartú, e.g.
– Córas tréadchúraim
– Córas meantóireachta Piara / Páirtíochta / buddy-system
– Obair i ngrúpaí, cuir i gcás am ciorcail

” Má bhíonn comhairleoireacht nó tacaí breise ó dhaltaí, déanfaidh an scoil a dícheall dul i gcomhairle leis na gníomhaireachtaí cuí chun é sin a eagrú. D’fhéadfadh sé gur don daltaí a fhulaingíonn an bhulaíocht nó a bhíonn i mbun an iompair bhulaíochta é sin.
” Ba chóir do dhaltaí a thuiscint nach mbíonn aon fhinnéithe gan locht ann agus gur chóir gach iompar bulaíochta a chur in iúl do mhúinteoir.


8. Maoirseacht agus Monatóireacht Éifeachtach ar Dhaltaí

Deimhníonn an Bord Bainistíochta go bhfuil cleachtais agus polasaithe cuí maoirseachta agus monatóireachta i bhfeidhm le iompar bulaíochta a chosc agus le déileáil leis agus le idirghabháil luath a éascú más féidir.

Leidcheisteanna agus an ghné seo den pholasaí á meas:

” An bhfuil cleachtais aontaithe mhonatóireachta agus mhaoirseachta i bhfeidhm sa scoil?
” Ar aithníodh cúinsí contúirteacha bulaíochta?
” An ndeacthas i gcomhairle leis na tuismitheoirí agus leis na daltaí agus na cúinsí contúirteacha bulaíochta á liostáil?
” Cén chaoi a dtacóidh na struchtúir thacaíochta/chúraim do dhaltaí (OSPS, múinteoirí ranga, múinteoirí feabhais, san áireamh) le bearta chun dul i ngleic le hiompar bulaíochta?
” Cén chaoi a mbeidh daltaí, go háirithe daltaí sinsearacha, rannpháirteach le cuidiú le dul i ngleic leis an mbulaíocht? An ndearnadh machnamh ar chóras páirtíochta/meantóireachta chuige sin?
” Maidir leis an bPolasáí Úsáid Inghlactha sa scoil, an dtugtar aghaidh ar na ceisteanna seo a leanas:
o An ndéanann múinteoir maoirseacht ar gach seisiún idirlín?
o An ndéanann an scoil monatóireacht rialta ar úsáid an idirlín i measc na ndaltaí?
o Ar tugadh treoir do dhaltaí gan ach cuntais cheadaithe ranga a úsáid ar mhaithe le ríomhphoist agus gan iad a úsáid ach faoi mhaoirseacht an mhúinteora?

(Tabhair faoi d’aire gur bhlocáil an Clár Leathanbhanda le haghaidh Scoileanna gach láithreán líonraithe shóisialta ar an mbonn gur cur amú ama iad go n-ídíonn siad an iomad den leathanbhanda a chuirtear ar fáil do chuspóirí oideachais).

9. An Ciapadh a Chosc

Deimhníonn an Bord Bainistíochta go ndéanfaidh an scoil, de réir a oibleagáidí faoin reachtaíocht chomhionannais, gach beart is indéanta go praiticiúil le daltaí agus baill foirne a chosaint ar chiapadh gnéasach agus ar chiapadh ar aon cheann de na 9 bhforas, mar atá inscne lena n-áirítear trasinscne, stádas sibhialta, stádas teaghlaigh, treoshuíomh gnéasach, reiligiún, aois, míchumas, cine nó ballraíocht den Lucht Siúil.

10. Tá an polasaí seo ar fáil do phobal na scoile ar fad. Foilseofar é ar shuíomh Gréasáin na scoile. Cuirfear cóip den pholasaí seo ar fáil don Roinn Oideachais & Scileanna agus do Phátrún na scoile má iarrtar é.

12. Athbhreithneoidh an Bord Bainistíochta an beartas agus a fheidhmiú uair amháin i ngach
scoilbhliain. Cuirfear fógra scríofa gur athbhreithníodh beartas frithbhulaíochta na scoile ar fáil do phobal na scoile agus foilseofar é ar shuíomh Gréasáin na scoile.
Cuirfear taifead den athbhreithniú agus a thoradh a chur ar fáil don phátrún agus don Roinn Oideachais & Scileanna, má iarrtar é.

Sínithe: ____________________________________ Sínithe: ___________________________
(Cathaoirleach an Bhoird Bhainistíochta) (Príomhoide)

Dáta: ______________ Dáta: __________________

Dáta an chéad athbhreithnithe eile: _______________